Lichtfeesten in de donkere tijd

lichtfeesten in de dondere tijd van het jaar

Advertisements

Bijna iedereen viert tegenwoordig feest met “Kerst” maar in Nederland is het vooral een commerciële gebeurtenis en realiseren nog maar weinig mensen dat het een “gekerstend” lichtfeest is.

Een paar jaar geleden deed ik een klein onderzoekje en vond dat er in de “donkere dagen van de winter” op het noordelijk halfrond veel meer licht-feesten zijn, vaak zijn deze van heel oude oorsprong.

Overal op deze aarde worden lichtfeesten gevierd als overwinning van het licht op het donker, op het noordelijk halfrond in deze tijd van het jaar, op het zuidelijke halfrond rond de maand juni.

IMG_7861Op 13 december  is het Lucia feest. (Santa Lucia) Het wordt gevierd van de Scandinavische landen tot in de Balkan, 12 dagen voor Kerst en is  gebaseerd op voorchristelijke lichtfeesten. Tegenwoordig wordt dit feest in de Scandinavische landen steeds populairder.

christmas treeVoor de Christenen is Kerstfeest het belangrijke feest, maar eigenlijk beginnen de Christelijke licht-feesten al 40 dagen voor het kerstfeest met Sint Maarten (11 november) en wordt het laatste lichtfeest, Maria Lichtmis, 40 dagen na kerst gevierd (2 februari).  Daar tussendoor en doorheen speelt de Advent, een periode van ongeveer vier weken voorafgaande aan kerst, een periode van meditatie, overdenking en plechtige viering. De Advent begint altijd op de zondag vier weken voor Kerstmis, dus de zondag tussen 26 november en 4 december.

De volledige kersttijd zelf omvat een periode van dertien nachten tussen 24 december en 6 januari.

chanoeka kaarsjesDe joden vieren Chanoeka, de eerste dag van dit feest begint na zonsondergang van de 24e dag van de joodse maand Kislev.

Yule, Jul of joel is de naam die aan verschillende feesten in december en januari gegeven wordt.  Het is een oud feest van Germaanse volkeren. In de Scandinavische landen en IJsland wordt dit feest tegenwoordig op 24 december gevierd, op de vooravond van Kerst.

Diwali.....a festival of lightsDe Hindoes kennen een groot lichtfeest dat al in oktober / november wordt gevierd, het Diwali (Deepavali / Tihar) feest; het feest begint 4 dagen voor het eind van de maand Ashvin en eindigt op de 2e dag van de maand Kartike. Het zijn 5 of 6 feestdagen, de belangrijkste dag van dit lichtfeest varieert naar gelang de regio. Het feest wordt gevierd als overwinning van het licht op het donker en het goede over het kwade. Dit lichtfeest is tegelijk ook een feest van bezinning.

Nieuwetijd spiritualiteit

Wicca viert een lichtfeest Yule  op de korste dag van het jaar,  Asatru vieren onder deze naam “Yule” 12 dagen feest, te beginnen met het wintersolstitium.

Alban Arthan is het midwinterfeest van de moderne druiden en wordt gevierd tijdens de midwinter zonnewende.  Alban Arthan betekent “het licht van de beer”Halloween

Halloween is een modern lichtfeest dat op 31 oktober gevierd wordt en naar Nederland is overgekomen vanuit Amerika, maar het is wel een feest dat zijn wortels heeft in een veel oudere Ierse traditie nl het festival rond Samhain.  In de 9e eeuw is allerheiligen  (dat origineel op 13 mei plaats vond) op 1 november in de plaats gekomen van het oorspronkelijk heidense feest.

Nathair 2008-2017

Oktober

OKTOBER

Autumn leaves ** HerfstIn de Romeinse kalender wordt oktober gewoon de 8e maand i.e.  OCTOBRIS   genoemd.
In Nederland is de Germaanse naam Wijnmaand maar ook Zaaimand omdat zowel september als oktober het wintergoed ingezaaid werd. Windumememanoth (voor de Germaanse stammen) heeft ook met wijnmaken te maken en Weinmonat is de alternatieve naam in het Duits, maar de oude Duitse naam was Gilbhart, welke met het geelworden van de bladeren te maken heeft.
Andere Nederlandse namen zijn Eikelmaand, noten en vruchten worden verzameld voor zowel de kachel als veevoer. En Rozenkransmaand, gebruikt voor het bidden van de rozenkrans.

De Noorse / Scandinavische naam is Frermanudhr welke bloedmaand betekent. In Engeland is het de maand van de jacht: Hunting month/moon
Op internet kwam ik zowel Gormanudhr in IJsland tegen wat oogstmaand betekent, maar ook Frermanudhr, welke bloedmaand betekent. Daaruit zie je ook weer duidelijk dat onze “maanden” niet overeenkomen met de oude “manen” waarmee gerekend werd, er zit veel overlapping in.

Winterfyllith is de Angelsaksische naam voor deze maand dwz Winter – vollemaan. Het winterseizoen begon op de eerste volle maan in deze maand.

De Joodse maand Tishrei

Het nieuwe joodse jaar begon dit jaar bij zonsondergang op 20 september  met Rosh Hashana
De Joodse maand Tishrei, (תשרי) (Tisjrie of Tisjri in NL) heeft 30 dagen en is eigenlijk de 7e maand van de Joodse kalender. Het getal 7 is een belangrijk en waardevol  getal in de Joodse traditie.
Gevoel / Zintuig:  aanraking (contact, huwelijk, sex)
Stam: Efraïm, de zoon van Jozef
Kleur: Rood-Violet
Spirituele Energy: Opening naar nieuwe dingen
Hebreeuwse letter: Lamed ל
Dierenriem (Mazal): Libra – weegschaal, in het Hebreeuws is de naam moznayim welke ontstaan is uit het stamwoord “oren”
Lichaamsdeel: Galblaas

Er zijn belangrijke Joodse feesten deze maand:

Yom Kippur – יוֹם כִּפּוּר  – Grote verzoendag op 30 september 2017 (dus bij zonsondergang op de 29e)
Sukkot  zonsondergang op 4 oktober 2017 begint op de 15e dag van de maand Tishrei en is het Feest van de Tabernakel dat dit jaar tot in de avond van 11 oktober duurt

Shmini Atzeret begint bij zonsondergang op 11 oktober 2017 en Simchat Torah begint bij zonsondergang 12 oktober 2017 ( Viering van de dag van de Torah) Deze worden vaak samen gevierd en dan wel op 12 oktober 2017.

* De hoorn is een Shofar, geluid te horen op http://jewish-art.org/wp-content/uploads/2011/03/shofar-yemen.mp3 en op http://jewish-art.org/wp-content/uploads/2011/03/shfar-ashkenaz.mp3

September

Haervistmanoth: Er zijn geen (oud) Germaanse namen bekend voor deze maand, toch heeft Karel de Grote het met deze naam geprobeerd.

September verwijst naar de  oorspronkelijk Romeinse 7e maand.
Haervistmanoth: Er zijn geen (oud) Germaanse namen bekend voor deze maand, toch heeft Karel de Grote het met deze naam geprobeerd. Bedoeld wordt hier de oogstmaand. 
Haligmonath is de Anglo Saksische naam, en betekent “heilige maand”
Shedding is de oud Engelse naam van de maan voor deze maand
Hanstmanudhr is de noorse of  Scandinavische naam, de betekenis hiervan is ook “oogstmaand”
Witumânoth is de Frankische naam voor deze maand en betekent houtmaand
Herfstmaand : Nederlandse naam, het begin van de herfst op de 21e en de weerkundige op de 1e.
Fruitmaand : Nederlandse naam, het binnenhalen van het rijpe fruit geeft deze maand haar naam.
Gerstmaand : Nederlandse naam, wintergoed wordt ingezaaid.
Scheiding: oud Duitse naam voor deze maand, betekent  “scheiden”
Herbstmonat
in het moderne Duits, herfstmaand

De Joodse maand Ellul begint dit jaar op 22 Augustus bij zonsondergang.

avond in GroningenHet heet “de maand van berouw”, “de maand van barmhartigheid” en “de maand van vergeving.”
Men zegt wel dat deze maand een acronym is van de eerste regel van het mooie gedicht  “Ani l’dodi v’dodi li ”  Hooglied (6:3): “Ik ben mijn geliefde en mijn geliefde is voor mij.”

Opvallend deze maand: Vanaf de tweede dag van Ellul  tot de 28 e dag wordt er ‘s morgens op weekdagen voor de dienst op de Ramshoorn geblazen.

Dit is de maand waarop men vergeving vraagt aan anderen voor allerlei gedane zaken.

Kleur: rood
Letter: Yud (י)
Elul heeft de getalswaarde 13
de yud is het begin (van de essentie van de Goddelijke barmhartigheid, Havayah) en de yud is het einde (van de manifestatie van de Goddelijke barmhartigheid, Adnut)
Het woord yud betekent “hand”.

Herdenking Het is de maand van de voorbereiding voor de heilige dagen van Tishrei. Het is de maand dat Mozes  de berg Sinaï voor de derde keer beklom voor een periode van veertig dagen van Rosh Chodesh Elul tot Jom Kippoer, toen hij afdaalde met de tweede tabletten van het verbond.
dierenriem: Maagd (betulah, de maagd)
Stam:  Gad is de 7e zoon
betekent “kamp” maar ook “Geluk”
Gevoel/zintuig/begrip: Aktie
Controlerend lichaamsdeel: Linker hand

God strekte zijn linkerhand om de aarde te maken

Augustus

de maand augustus. Harvest month is de oud engelse naam, vergelijkbaar met de oud germaanse naam oogstmaand hier

Augustus was de Romeinse maand Sextilis (6e maand), gewijd aan Ceres, de Godin voor de landbouw en beschaving en is in 44 v. Chr.  hernoemd naar keizer Octavianius,  die Augustus =  de verhevene werd genoemd.  Toen kreeg deze maand ook een extra dag, die werd van februari afgenomen.

Aranmanoth
Oogstmaand

Harvest month is de oud engelse naam, vergelijkbaar met de oud germaanse naam oogstmaand hier,
Ernting is de oudduitse naam en  Erntemonat modern duits voor deze maand
Korenmaand
Arenmaand

Betekenis van deze maand: het binnenhalen van de oogst.

Weodmonath is de Anglo Saxische naam,d.w.z.  weed month of  “onkruiden maand” (Tares) volgens Bede,
Tvimanudhr in het oude Noors / IJslands , welke dubbele maand betekent (daar is september de oogstmaand)

Hittemaand  in de Frans republikeinse kalender

De Joodse maand Av (30 dagen) begon op 24 juli 2017 (off. zonsondergang 23 juli)

Av is  de 5-e van de 12 maanden van de Joodse kalender (en de 11e in de civiele kalender).
Av betekent letterlijk “vader”
Kleur: roodoranje, (maar ik kwam ook een aantal keren groen tegen, de kleur van Simon, en een keer geel)
Letter:   ט = tet
deze letter heeft de getalswaarde 9
Herdenking in deze maand is de 9e Av, waarbij de verwoesting van beide tempels wordt herdacht. In de verhalen van de wijzen “kwam de Leeuw in de maand van de Leeuw en vernietigde de leeuw opdat de Leeuw terug zal komen in de maand van de Leeuw om de Leeuw te herbouwen“.
Feest is er op de 15e Av, Tu B’Av, feest van de liefde, tegenwoordig een soort Valentijnsdag
dierenriem: Leo – Aryeh
Dit symboliseert  de supperrationele kracht van het goddelijke
Stam:  Simeon ( zoon van Leah) de enige stam van die niet door Mozes is gezegend aan het eind van de Torah.
Gevoel/zintuig/begrip:   gehoor  (maar ook horen als in de zin van begrijpen)
Controlerend lichaamsdeel:  linker nier
(de les is om te horen en de waarheid te integreren)

Vedische kalender

De Vedische dagen beginnen bij zonsopgang en eindigen bij zonsopgang de volgende dag. Dit in tegenstelling tot de Keltische en Joodse dagen die bij zonsondergang beginnen.

In de Hindu kalender zijn de maanden verdeeld in donkere en lichte helft van de maand, evenals de Kelten dat vermoedelijk hadden.

Sravana and Bhadra zijn de maanden die corresponderen met augustus. Er zijn wat de maanden betreft echter twee Hindu stromingen:
de maand begint met afnemende maan, dus direct na volle maan bij de Poernimanta-kalender (en Bhadrapad begint dan op 14/8/2017) evenals de Kelten dat vermoedelijk zouden hebben gedaan
In de Amanta-kalender begint de nieuwe maand echter met de nieuwe maan.
 

Bronnen o.a.:

“Reckoning of Time” van Bede vertaling Faith Wallis, Liverpool press 1999
The Book of Formation (Sefer Yetzirah)

April

de maand April

In de Romaanse kalender begon in april het voorjaar.
Aprilis betekent openen:   het  ontluiken van bloemen en bladeren,  het zaad dat opkomt, de kracht van het voorjaar.

Grasmaand
Nieuw vers gras, vee gaat de wei in.

Kiemmaand komt uit de Franse tijd (germinal)

Paasmaand
Heel vaak valt Pasen in de maand april.

Eiermaand
Pasen en eieren eten

Ôstarmânoth is de naam die de Franken aan April gaven

De Joodse maand Nisan

28 maart was de eerste dag van Nisan.  De dag begint in deze kalender eigenlijk de avond er voor bij zonsondergang, i.e. op 27 maart 2017.

Dit is volgens de Tora de eerste maand van het jaar en met deze maand begint de lenteperiode.  Deze maand heeft 30 dagen. De drie maanden in deze lenteperiode – Nisan, Iyar, Sivan – komen overeen met de drie stammen van Juda:  – Judah,  Issachar,  Zebulun
Nisan is de lentemaand (חודש האביב) maar ook een maand van wonderen
Letter: Hei (ה)
deze letter is de bron voor alle 22 letters van het alef-beit.
dierenriem: Aries  (Lam)
Het lam symboliseert het offer van Pesach , het Joodse volk zelf wordt voorgesteld als een lam, omgeven door 70 wolven.
Stam: Judah, de koning, de eerste stam van Israël
Gevoel/orgaan:  Spraak
Feest deze maand:  Pesach, en op de vooravond van de 15e Nisan wordt het verhaal van de Exodus (uittocht uit Egypte) verteld.
Erev Pesach is dit keer op de avond van 10 april 2017
Controller: Rechter voet

Toelichting:

Volgens de Thora begint het jaar  in  de maand Nissan, in het voorjaar (maart/april) omdat de Hebreeuwse God bij de uittocht uit Egypte de Joodse stammen de opdracht gaf in deze maand van de uittocht het nieuwe jaar te beginnen.

Niesan, afgeleid van het Babylonische Nisanu, is ook de Arabische en Turkse naam voor de maand april.

Volgens  het boek Sefer Yetzirah  heeft elke maand van het Joodse jaar  een corresponderende kleur, een letter van het Hebreeuwse alfabet, een sterrenbeeld, een van de twaalf stammen van Israël, een gevoel, en een controlerend orgaan / onderdeel van het lichaam.

Hindu kalender

De hindu kalender rekent met maanjaren. Zeven keer per negentien jaar wordt een extra maand ingelast om de zonjaren en maanjaren in tred te houden. De plaats van de extra maand hangt af van de beweging van de zon door dierenriem.
De meeste Hindu’s gebruiken de Poernimanta-kalender. De maand begint daarin direct na volle maan.
In de Amanta-kalender begint de nieuwe maand na de nieuwe maan.

Er zijn feesten die gehouden worden als vaste zonnefeesten en feesten die variëren met de maankalender.

Op 14 April 2017 is het Tamil Nieuw Jaar, de 15e April Bengali Nieuw Jaar. Maar vorige maand op 28 maart was het Hindi Nieuw Jaar.

Gayatri Mantra

Maart

MAART (MARTIUS)

Mars is  een oorlogs- en beschermgod en naar hem is deze 3e maand van het jaar genoemd, maar in de Oud Romeinse kalender is  het nu de eerste maand van het jaar!!!

Andere namen voor de maand Maart:

Lentemaand

de oude Germaanse naam voor deze maand, betekent  voorjaarsmaand

Thormanoth
Thor,  is de Germaanse God van de donder en oorlog, De Germanen noemden deze maand ook naar hem: er zijn veel overeenkomsten tussen Mars en Thor.

Lenzinmanoth
Het begin van de lente. De astronomische lente begint omstreeks 21 maart. De klimatologische lente begint al op de 1e. Deze naam stamt uit de tijd van de Franken.

Dorremaand
Vermoedelijk  een verbastering van Thormanoth, maar het zou ook kunnen wijzen op de nog kale takken aan de bomen.

Buienmaand
Regenmaand, ook wij hebben het nog steeds over “Maartse buien”

de Joodse maand Adar

Dit is de 12e maand in de Thora.

De Joodse maand Maart 2017:
5777 is het volgens de Joodse kalender Hij begon op Rosh CHodesh op 27 februari 5777)  dat is de eerste dag van de maand Adar.
Kleur groen
Adar betekent kracht אדיר
Purim is de feestdag in de maand Adar en viel dit jaar op   12 maart
Letter voor deze maand is de Kuf ק welke aap betekent.  Dit symboliseert zowel een lach als een maskerade
Kuf betekent ook het “oog van een naald”
Dierenriem: Pisces (Vissen) in de Kabbalah is dit een symbool voor de verborgen werkelijkheid
Stam: Naftali
Gevoel: lachen als uitdrukking van onbegrensde vreugde
Controller: de milt

toelichting:
Moses kreeg de opdracht van God  om een Joodse kalender te maken en die te baseren op de fasen van de maan, maar hem tegelijkertijd een zonnekalender met de jaarlijkse seizoenen te maken.  Dit was alleen mogelijk door een negentienjarige cyclus te maken die zes verschillende Joodse jaartypes bevat. De Joodse kalender heeft jaren van 12 of 13 manen en bestaat uit jaren van 353, 354, 355, 383, 384 of 385 dagen. Een schrikkelmaand wordt ingevoerd in het 3e, 6e, 8e, 11e, 14e, 17e en 19e jaar en daardoor komen in het 19e jaar de zonnecyclus en de maancyclus weer samen.

De volgorde van de joodse maanden kan op twee manieren plaatsvinden

1. volgens de Thora: deze begint in  de maand Nissan, in het voorjaar (maart/april) omdat de Hebreeuwse God de Joden de opdracht gaf in deze maand het nieuwe jaar te beginnen.

2. Volgens de Misjna, de mondelinge overlevering,  begint het jaar met de maand tisjrie (de zevende maand volgens de Thora) en dus in het najaar

Adar  is de laatste maand van het Joodse jaar volgens de Thora, maar volgens de mondelinge overlevering vieren de Joden in de herfst nieuw jaar op Rosh hashana en volgens deze mondelinge overlevering is het nu de 7e maand van de Joodse kalender.  De jaartelling ( 5777 dit jaar) is van de mondelinge overlevering, niet volgens de Thora (!)

Winter

winterIn the black season of deep winter
A storm of waves is roused
Along the expanse of the world.

Sad are the birds of every meadow-plain
Except the ravens that feed on crimson blood
At the clamour of harsh winter –

Rough, black, dark, smoky;
Dogs are vicious in cracking bones;

The iron pot is put on the fire
After the dark black day.

(old celtic poetry)